Hoşgeldiniz.

Halk biliminin araştırma alanları nelerdir *? Kısaca Benzer Konulara da Bakmalısın Halk biliminin inceleme alanları Halk biliminin kaynakları nelerdir Halk biliminin sözlü kaynakları Halk Biliminin
  • 5 üzerinden 4.60   |  Oy Veren: 5      

  1. Kayıtsız Üye
    Sponsorlu Bağlantılar


    Halk biliminin araştırma alanları

    Sponsorlu Bağlantılar




    Halk biliminin araştırma alanları nelerdir *?


    Paylaş Facebook Twitter Google







  2. Sponsorlu Bağlantılar




    Halk biliminin araştırma alanları
    1. Halkbilim Araştırma Yöntemleri:
    Halkbilim çalışmalarını sınıflandırmak, çözümlemek ve yorumlayarak bir sonuca ulaşabilmek amacıyla günümüzde üç değişik yöntem kullanılmaktadır. Bunlar:
    a.Tarihsel Yöntem,
    b.Coğrafya Yöntem,
    c.Psiko-Sosyal Yöntem

    a
    . Tarihsel Yöntem
    Bu yöntemin temelini, alan araştırmaları ile elde edilen Halkbilim ürünleri veya olaylarının tarihteki benzerlerini bularak birbirleriyle olan ilişkisini araştırmak ve birbirlerine bağlamak oluşturmaktadır. Böylece ilgili halkbilim ürünü veya olayı ile olayın kaynağı ve varsa varyantları belirlenir. Tarihsel Yöntem, Halkbilim araştırmalarında ilk uygulanan yöntemdir. Örneğin. 7.5.1986 tarihinde gözlemlediğimiz “Kına Gecesi” olayını (A) ile kodlarsak, eski tarihlerde bu olayın geçiş biçimlerini de araştırarak A1, A2, A3, A4,... kodlamalarıyla geriye doğru kronolojik bir sıralama ile kaydedilir, varyantları toplanarak istiflenir.

    Tarihsel Yöntem özellikle Finlandiyalılar tarafından geliştirilmiş, Julius KROHN ve öğrencisi Annti AARNE tarafından Coğrafya Yöntemi ile birleştirilerek Halkbilim alanında önemli çalışmalar ortaya konmuştur.


    b
    . Coğrafya Yöntemi
    Halkbilim ürünlerinin çeşitli bölgelerde ve zamanlarda değişik görüntüler ve varyantlar halinde bulunması, bunların tarihsel yönteme bağlı kalınarak incelenmesi sonunda eksik kalan bilgiler ve belgeler nedeniyle sağlıklı bir sonuca ulaşılması zordur. Bunun için en küçük yerleşme biriminden başlayıp, giderek büyüyen (oba, mera, köy, kasaba...gibi) ve kalabalıklaşan yerleşme birimlerinde halkbilim olaylarının hangi durumda olduklarının, o coğrafya bölgesi içerisinde her varyant için özel bir işaret, renk, tarama veya çizimlerle gösterilmesi, bu yöntemin temelini oluşturmaktadır. Olayların harita üzerinde gösterimi “Halkbilim Atlasları”nın oluşturulmasını sağlayacaktır. Bu da bize olayların çıkış kaynaklarının bulunmasında yardımcı olacak ve bir bakışta görülebilecek sonuçlar verecektir.


    c
    . Psiko-Sosyal Yöntem
    Son yıllarda Belçikalı Halkbilimciler tarafından geliştirilen bu yöntemin temelinde, ilgili toplumun veya toplumu oluşturan bireylerin ruhsal (psişik) durumlarıyla, yine bunların içinde bulundukları o toplumun sosyal yaşayışlarının, birbirleriyle ilişkisi sonunda folklor olaylarının veya ürünlerinin oluştuğu düşüncesi bulunmaktadır.

    Bu yöntem sürekli kaynak kişiyle ilişkilidir. Kaynak kişiyle uzun süre birlikte olunur, izlenir. Tek bir kişiden genellemelere varmaya çalışılır. Uzun zamanlı ve çok dikkatli bir çalışma gerektirdiği için zor bir yöntemdir. Bu nedenle kaynak kişinin de iyi seçilmesi gereklidir ki araştırma gerçek amacına ulaşabilsin.

    2. Halkbilimde Alan Araştırması Teknikleri:

    Halkbilim çalışmalarında metodik sonuçlara ulaşabilmek için alanda araştırma tekniklerinden bir veya birkaçını uygulamak, bunları yerinde ve zamanında seçmek gereklidir. Bu alan araştırma teknikleri şunlardır:
    a. Gözlem Tekniği,
    b. Görüşme Tekniği,
    c. Sorukağıdı (Anket) Tekniği

    a
    . Gözlem Tekniği
    Alanda çalışan kişi veya kişilerin dıştan içeriye bakmak ve olayları gördüğü gibi tanımlamak yoluyla bilgilenme tekniğidir. Gözlem, yalnız gözle sınırlanmayıp yerine göre işitme , koklama ve tatma duyularını da içine alır.

    Gözlem birçok biçimde yapılabilir; doğrudan ya da dolaylı olarak, sistemli ya da gelişigüzel, açık ya da gizli, katılarak ya da katılmayarak. Konumuz gereği daha çok katılarak gözlem tekniği üzerinde duracağız.

    Araştırılan objenin ya da topluluğun günlük ve törensel yaşamına katılma yoluyla yapılacak gözlemde, araştırıcının, araştırdığı grupla birlikte bir süre yaşaması, onların yaşamlarında yer alması gereklidir. Böylece araştırılan grubun davranış biçimlerini, değer sistemini, birbirleriyle olan ilişkilerini, toplumsal, ekonomik ve kültürel özlü olaylar, törenler çerçevesindeki kümelenişlerini, rollerini, tutum ve tavır alışlarını yakından gözleme olanağı bulur. Araştırıcı için bulunduğu alan bir “laboratuvar”dır.

    Gözlem yoluyla elde edilen bilgiler, olayın akışına uygun olarak kayda alınmalıdır. Bunun için özel olarak hazırlanan fişler, kağıtlar kullanılabileceği gibi ses ve görüntü alma aygıtları ile saptamak da mümkündür.


    b
    . Görüşme Tekniği
    Alanda kullanılan önemli tekniklerden biri de görüşmedir. Görüşme, araştırıcının bu iş için seçilen kaynak kişilerle, daha önce hazırladığı konularda düzenlediği soruları ya formel bir biçimde ya da bir sohbet havasında sorması ve yanıt alması yöntemidir. Bu, görüşülenle yüz yüze konuşmayı gerektirir.

    İyi bir görüşme için görüşülen kaynak kişiyle çok iyi bir ilişki kurmak gereklidir. Bu ilişkinin sağlam ve güvenilir olması , sonucun da güvenli olmasını sağlayacaktır.

    Bu teknik, genellikle taramalarda ve bazı etnik grupların, toplulukların belli bir konu ile ilgili tavırlarını, tutumlarını ve görüşlerini ortaya koyan derlemeler, veriler toplamak amacıyla yapılan inceleme ve araştırmalarda önemli bir yer tutar.

    Başarılı bir görüşmede dikkat edilmesi gereken önemli noktaları şöyle sıralayabiliriz:
    1. Derleme yapılan, veri toplanan yerde uzunca bir süre kalmak,
    2. Görüşme konusu ile ilgili bilgileri önceden edinmek,
    3. Görüşme sırasında sorulacak soruları önceden hazırlamak,
    4. Kaynak kişileri iyi saptamak,
    5. Kaynak kişilerle yapılacak görüşmenin yerini, zamanını iyi saptamak,
    6. Görüşmenin biçimini belirlemek,
    7. Görüşenle görüşülen arasındaki konuşma, giyim-kuşam, davranış vb. biçimindeki farkları ve çelişkileri gidermek.


    c
    . Sorukağıdı (Anket) Tekniği:
    Sorukağıdı yoluyla bilgi toplamanın yüzyılı aşkın bir geçmişi vardır. Sorukağıdı düzenlemenin, geliştirme ve uygulamanın incelikleri günümüzde oldukça ileri bir düzeye ulaşmıştır.

    Sorukağıdı hazırlamak için hangi bilginin, hangi amaçla saptanacağı iyi bilinmelidir. Bu nedenle sorukağıdını hazırlayanın, elde edeceği ürün hakkında çok ayrıntılı bilgi edinmesi gereklidir. Konuyla ilgili yayınlanmış olan kitap, dergi, araştırma, rapor, tez, derleme vb. materyalleri elden geldiğince gözden geçirmeli ve olaya bir bütün olarak bakabilmelidir. Böylelikle düzenlenecek sorular, uygun içerikli ve amaca yönelik seçilebilir.

    3. Alan Araştırmalarında Kullanılan Araçlar

    Halkbilime ilişkin yapılan çalışmalarda da günümüz teknolojisine uygun araçları kullanma olanağı çok fazladır. Eskiden kayıt işlemleri, yalnızca yazı, resim ve çizim aracılığı ile kağıda geçirilirken birçok eksiklikler bulunuyor ve hatalar yapılıyordu. Bugün artık olayları olduğu gibi aslına uygun saptayabilme, görüntüleyebilme olanağımız var. Bunun için kullandığımız araçlardan kimileri şunlar:
    Ses Kayıt Aygıtı (Teyp): Aygıttan yararlanmanın ilk koşulu aygıtı tanımaktır. Aygıtın çalıştırılmasını, durdurulmasını ve korunmasını, ana ilkeleriyle iyi bilmek gerekir. Kullanılacak teyp amaca uygun olarak önceden çok dikkatle seçilmelidir.

    Derlemeye başlamadan önce aygıt son bir kez gözden geçirilmeli, bant ayarı, pil ya da elektrik bağlantısı kontrol edilmeli, kaydedilen sesin istenilen kalitede olup olmadığı denenmelidir.

    Teyple derleme yapmanın iki yolu var. Birincisi alıcıyı kaynak kişiye hiç göstermeden, gizlice söylediklerini kaydetmek, ikincisi ise açıktan çalışmaktır. Ancak ikinci yolun uygulanmasının bazı sakıncaları olabilir. Kaynak kişinin alıcıyı gördüğünde korkması, heyecanlanması, dikkatinin dağılması mümkündür. Böyle bir ortamda doğru bilgi elde edilemez. Derleyici kayıt sırasında mümkünse kaynak kişiyle yalnız çalışmalıdır. Kalabalık yerlerde yapılan ses alma çalışmalarında başkalarının araya girmesi, kaynak kişiyi engellemesi önlenmiş olur.

    Fotoğraf Makinesi: Derleme ve alan araştırmalarında kullanılan en önemli araçlardan biridir. Genellikle yazılı belgeleri tamamlamak amacıyla kullanılır. Bu aygıtın da teknik özelliklerinin çok iyi bilinmesi gerekir. Günümüzde çok gelişmiş fotoğraf makineleri bulunmasına karşılık, amaca uygun makina ve film kullanmak gereklidir. Çok uzaktaki bir olayı görüntülemek için tele-objektif, geniş bir alanı görüntülemek için genişaçı objektif, çok yakın bir nesneyi görüntülemek için macro objektif ya da az ışıklı bir ortamda yüksek asalı film kullanmak gibi bilgileri ve gereçleri edinmek gereklidir.

    Derleyici fotoğraf makinesini kullanırken, estetik açıdan görüntü yerine belgelemek amacıyla fotoğraf çektiğini unutmamalıdır. Konunun açık-seçik, aslına uygun ve doğal olması önemlidir. Bu bakımdan neyi hangi ayrıntıyı ya da bütünü hangi amaçla çektiğini bilmelidir.

    Fotoğraf çekiminde filmin net ve iyi çıkıp çıkmadığını anında bilmek mümkün olmadığından, fazla film harcamak gerekse de çok poz çekmenin yararı büyüktür. Çekilen fotoğraflarla ilgili ön bilgileri, önceden hazırlanan “Fotoğraf Çekim Çizelgesi”ne kaydetmek, sonradan banyo ve tab etme sırasında çıkacak karışıklıkları önleyebilir.

    Film ya da Video Kameraları, diğer Dijital Gereçler: Günümüz teknolojisinin, hareketlerin ayrıntılarını ya da olayın bütününü belgelemede kullanılan en uygun araçlardan biridir. Kamera da diğer aygıtlar gibi derleyici tarafından kullanılacağı gibi, iyi bir kameramanla derleyici arasında kurulacak işbirliği sonucu gerçekleşebilir.

    Derleme amacıyla gerçekleştirilmek istenen filmlerde, gerekli tekniğin, kamera türünün ve donanımının, ses kayıt aracının, ışığın hazırlanmasından sonra konunun ya da olayın nesnel görüntüsünün saptanması için, çekim sırasında şunlara dikkat edilmelidir:
    1. Olayın ya da konunun akışına; daha önce saptanmış geçiş bölümlerinin sırasına aynen uyulmalıdır.

    2. Olayın ya da konunun oluşmasında rolü olan kimselerin hareketlerine karışılmamalı, konuda bulunmayan sahneler eklenmemeli; plansız düzenlemeler yapılmamalıdır.

    3. Olayın ya da konunun içeriği gerekli kıldığı sürece ağır ya da hızlı çekim yoluna başvurmalıdır.

    4. Olayı ya da konuyu olumsuz yönde etkileyecek her türlü dış etmenler elden geldiğince zararsız duruma sokulmalıdır.

    Her geçen gün yitip giden kültürel değerlerimizi, görüntü yoluyla belgelemek; bunları araştırıcı, izleyici ve öğrencilerin yararlanmasına açık tutmak, üzerinde durulması ve gerçekleştirilmesi gerekli çok önemli bir konudur.





  3. D. Halkbilimin Konuları:
    Halkbilimin içerdiği konuları özgün bir biçimde, yeterli ve eksiksiz, bütün Halkbilim uğraşanlarının üzerinde anlaşabileceği gibi düzenleyebilmek, şemasını çıkarabilmek oldukça zordur. Çünkü sosyal bilimlerin özelliği gereği birtakım konuları kesin çizgilerle ayırabilmek ve diğer bilimlerle olan sınırlarını belirlemek güçlüğü vardır. Ancak burada bizce en ayrıntılı düzenlenmiş şemayı sunmak gerekirse:
    I. İnsan-Doğa İlişkileri
    A. Yerleşim Birimleri: Topoğrafya, Bitki Örtüsü, Nüfus, Tarihçe.

    1. Kent Özel Birimleri (Gecekondu vb.)
    2. Kasabalar (Köylerden büyük yerleşim birimleri)
    3. Köyler
    4. Köyaltı Yerleşim Birimleri
    a. Yaylak
    b. Kışlak
    c. Oba
    d. Mezra
    B. Halk Konutları (Barınaklar: Yapımı, Kullanımı ve Onarımı)
    1. İnsan Barınakları
    2. Hayvan Barınakları (Dam, Ağıl, Çit, Kuşevi, Arıevi vb.)
    3. Ortak Yapılar (Cami, Okul, Köyodası, Hamam, Okuma Odası, Sağlık Ocağı, Kahvehane.)
    4. Taşınabilir ve Mevsimlik Barınaklar:
    a. Çadırlar
    b. Çardaklar
    c. Hayma
    d. Kulübe ve Mağaralar vb
    C. Halk Konutlarında Kullanılan Araçlar:
    1. Taşınabilir Olanlar (Yatak, Yorgan, Sergi vb.)
    2. Taşınmaz Olanlar (Yükler, Kurna, fırın vb.)
    3. Aydınlatma Araçları
    4. Isıtma Araçları
    5. Mutfak Araçları
    6. Kiler Araçları
    7. Süs ve Nazarlık Araçları (Üzerlik, At Nalı, Boynuz vb.)
    D. Geleneksel Düşünce
    1. Özdeşlik
    2. Çocuksuluk
    3. Öznellik
    4. Nedensellik
    5. Ortakçılık
    6. Dünya Görüşü
    E. Geleneksel Ölçme Biçimleri
    1. Günbilgisi
    2. Zaman Ölçme Birimi
    3. Mekan (Uzunluk-Alan) Ölçme Birimi
    4. Ürün (Ağırlık, Hacim) Ölçme Birimi
    ÜRETİM BİÇİMİ (Üretim Araçları, Üretim İlişkileri):
    A. Geleneksel Tarımcılık: Mülkiyet, Birim Sayısı ve Kullanılışı.

    1. Tarla, Bağ, Bahçe, Bostan
    2. Ekim Araçları (İnsan Gücü, Motor ve Hayvan Gücü)
    3. Ekim Türleri (Yaz Ekini, Güz Ekini, Yolmalar, Biçmeler vb.)
    4. Sulama ve Gübreleme
    5. Ürün Alma (Kaldırma):
    a. Pazarlama
    b. Saklama
    c. Hazırlama, kullanma
    B. Geleneksel Hayvancılık: Beslenme, Koruma, Sağaltma, Döl Alma 1. Sığır
    2. Davar
    3. Tek Tırnaklılar (At, Eşek, Katır)
    4. Kümes Hayvanları
    5. Arıcılık, Kuşçuluk
    C. Geleneksel Toplayıcılık:
    1. Mevsimlik Otlar (İnsan ve Hayvan Yiyecekleri)
    2. Meyveler (Ahlat, Dağ Çileği, Alıç, Böğürtlen vb.)
    3. Tohumlar (Çam Fıstığı, Palamut, Keçi Boynuzu vb.)
    D. Geleneksel Avcılık:
    1. Deniz, Göl, Nehir Avcılığı
    2. Kara Avcılığı
    a. Uçarlar
    b. Kaçarlar
    E. Geleneksel Ormancılık:
    1. Odun, Kömür
    2. Kereste vb
    F. Dokumacılık, Örmecilik:
    1. Çul, Çuval, Çadır, Kolan, Kuşak vb.

    2. Keçe, Kilim, Halı, Heybe vb.

    3. Çorap, Eldiven, Terlik, Poşu, Atkı vb.

    4. Ağ, Sepet, Küfe, Çit vb.

    G. Marangozluk:
    1. Oymacılık (Bardak, Dibek, Yalak, Yemlik, Suluk, Tekne vb.)
    2. Ev ve Mutfak Araçları
    3. Taşıma Araçları (Kağnı, At Arabası, Çek-çek, Teskere vb.)
    TÜKETİM BİÇİMİ (Tüketim İlişkileri, Tüketim Araçları)
    A. Geleneksel Alışveriş
    1. Bakkallık
    2. Dökmecilik (Çerçi, Gezgin Satıcı)
    3. Celeplik
    4. Pazarcılık
    5. Tırampa (Değiştokuş - Takas)
    6. Alışverişe İlişkin Adetler
    a. Doğrultma (Baca, Kuyruk vb.)
    b. Islatma
    c. Pazarlık
    d. Siftah vb.

    B. Beslenme:
    1. Besin Türleri
    a. Bitkisel
    b. Hayvansal
    2. Yemek Türleri
    a. Günlük Yemekler
    b. Özel Gün Yemekleri (Bayram, Düğün, Ölüm vb.)
    3. Yemek Pişirme Biçimleri
    4. Kışlık Besin Hazırlama
    5. Mutfak, Kiler Düzeni
    6. Sofra Düzeni
    7. Öğünler
    8. Alkollü İçki Geleneği ve Yapımı
    a. Rakı (Boğma vb.)
    b. Şarap
    9. Alkolsüz İçkiler
    a. Şıra
    b. Mayam Şerbeti
    c. Şalgam Suyu
    d. Turşu Suyu
    e. Boza vb






  4. Aradığınız Bilgiyi Bulamadıysanız Üye Olmadan
    BURAYA Tıklayarak Sorunuzu Düzgün Bir Başlık ile Yazabilirsiniz.
  5. C. Geleneksel Giyim - Kuşam
    1. Bebek Giysisi
    2. Çocuk Giysisi
    3. Ergen Erkek ve Kız Giysisi
    4. Ergin Erkek ve Kadın Giysisi
    5. Özel Günler Giysisi
    6. Bağlama Şekil ve Teknikleri:
    a. Baş Bağlama (Ergen, Gelin, Dul, Ergin)
    b. Poşu, Kuşak Bağlama
    c. Agil, Kofi Bağlama
    d. Tastar Bağlama
    II. İnsan-İnsan; İnsan-Toplum İlişkileri:
    A. Kültürleme (Toplumsallaşma, Eğitim)
    1. Yaygın Eğitim
    2. Örgün Eğitim
    3. Çocuk Oyunları
    a. Küçük Küme Oyunları
    b. Büyük Küme Oyunları
    B. İletişim:
    1. Dil
    a. Yapı Özelliği
    b. Ağız Özelliği
    c. Küfürler
    d. Kargışlar (Beddualar)
    e. Alkışlar (Dualar)
    f. Islıklar
    g. Takma Adlar (Lakaplar)
    2. Haberleşme
    a. Okuntu (Haber)
    b. Okuyan (Haber Kaynağı)
    c. Okuyucu (Haberci)
    d. Okunan (Haberi Alan)
    e. Haberi Değerlendirme Simgesi (Özel Simge)
    C. Düzenlenmiş Toplumsal İlişkiler (Kurumlar)
    1. Aile
    a. Evlilik Türleri
    b. Akrabalık Türleri
    c. Düzmece (Sanal) Akrabalıklar: Kan Kardeşliği, Süt Kardeşliği, Yol Kardeşliği, Kirvelik, Sağdıçlık vb.

    2. İnançlar
    a. Din
    b. Büyü
    c. Yatırlar
    d. Düş ve Fal Yorumları
    e. Tarikatlar vb
    3. Hukuk
    a. Ceza
    b. Ödül
    c. Yargı
    4. Örgütler
    a. Delikanlı Örgütü
    b. Seğmenlik
    c. Ahiler
    d. Dernekler
    e. Ferfeneler Ocaklar, vb.

    D. Halk Yazını (Edebiyat)
    1. Destanlar
    2. Efsaneler
    3. Masallar
    4. Halk Hikayeleri
    5. Halk Şiirleri
    6. Halk Türküleri
    7. Fıkralar
    8. Atasözleri
    9. Tekerlemeler
    10. Bilmeceler-Bulmacalar
    11. Ağıtlar
    12. İlahiler
    13. Maniler
    E. Halk Seyirlik Oyunları
    1. Oyun Çıkarmalar (Damat Tıraşı vb.)
    2. Orta Oyunu
    3. Karagöz
    4. Kukla
    5. Meddahlık
    6. Cirit
    7. Tura
    8. Silah Atışları
    9. Güreş
    10. At Yarışı vb.

    F. Halk Oyunları (Dansları)
    G. Halk Müziği ve Araçları, Çalgıları
    H. Halk Hekimliği:
    1. İnsan Sağaltma (Tedavi)
    a. Ocaklık
    b. Berberlik (Diş, Sünnet vb.)
    c. Sınıkçılık (Kırık-Çıkık)
    d. Üfürükçülük (Muska-Nazar)
    e. Hacamatçılık, Sülükçülük
    2. Hayvan Sağaltma
    3. Bitki (Dal) Sağaltma
    III. Toplumda Kalıplaşmış Düzenli İlişkiler:
    * TÖRELER
    * TÖRENLER
    A. Geçiş Törenleri:
    1. Doğum Töreni
    2. Sünnet Töreni
    3. Evlenme Töreni
    4. Ölüm Töreni
    B. Bayram Törenleri: 1. Şeker Bayramı
    2. Kurban Bayramı
    3. Nevruz Bayramı vb.

    C. Uğurlama, Karşılama, Ürün ve Kutlama Törenleri: 1. Askere Uğurlama ve Karşılama
    2. Hacı Uğurlama ve Karşılama
    3. Hıdrellez
    4. Koç Katma
    5. Ekma ve Biçme
    6. Yağmur Duası
    7. Ad Koyma
    8. Tınak Kesme
    9. Saç Kesme
    10. Diş Hediği
    11. Yürüme
    12. Kütük Atma vb.




 

 

<b>Yorum Yaparak Bu Konunun Geliştirilmesine Yardımcı Olabilirsin</b> Yorum Yaparak Bu Konunun Geliştirilmesine Yardımcı Olabilirsin


:

Copyright ©2000 - 2014, Jelsoft Enterprises Ltd.